گرفته‌اند . از ايشان‌اند ، از ساكنان طليطله وأطراف آن : أبو الحسن علي بن خلف بن أحمد صيدلانى وأبو إسحاق إبراهيم بن يحيى نقّاش معروف به ولد الزرقيال و . . . قاضى صاعد سپس چنين افزوده است : . . . وأبو إسحاق إبراهيم بن يحيى نقّاش معروف به : ولد الزرقيال پس همانا وى ، بيناترين أهل زمان ما نسبت به رصدهاى اختران وهيأت فلكها ومحاسبهء حركتهاى آنهاست وداناترين ايشان به دانش زيجها واختراع ابزارهاى نجومى است . از بيان قاضى صاعد روشن مىشود كه زرقالى در زمان خود به عنوان « ولد الزرقيال » معروف بوده است ، نه به عنوان : « زرقالى » وبنابراين قطعا وى بعدا به عنوان أخير ، اشتهار يافته است . همچنين از لقب : « النقّاش » كه قاضى صاعد براي زرقالى ذكر كرده ، درمىيابيم كه وى در طرّاحى ومحاسبه نقشه‌هاى فنّى مهارت بالايى داشته تا جايى كه به عنوان نقّاش مشهور بوده وهمين مهارت ، همراه با خبرويت بالايش در علم هيأت ونجوم ومحاسبات نجومى موجب شده تا وى به صورت يك مبتكر ومخترع ابزارهاى مطالعات نجومى درآيد . « 1 » قاضى صاعد وزرقالى هر دو در يك سال به دنيا آمدند ؛ امّا زرقالى هجده سال بعد از فوت قاضى صاعد ، درگذشته است ( 480 ق / 1087 م ) وهر دوى آنها در حدود أواسط سدهء پنجم هجرى / يازدهم ميلادي مديران مركز نجومى ورصدخانهء شهر طليطله بوده‌اند . « 2 » سوتر از همكارى قاضى صاعد وزرقالى در تأسيس رصدخانه وتأليف زيج طليطله سخن گفته وعلاوه‌برآن ، از يك ابزار رصدى به نام الصفيحه نيز ياد كرده كه به وسيلهء زرقالى ، امّا تحت نظارت قاضى صاعد ساخته شده ودر رصدگريها از آن استفاده

--> ( 1 ) . نك : آلدوميه‌لى ، 362 . ( 2 ) . پلسنر ، همان‌جا ؛ 107 - 106 .